Wróć do mnie

"Są tu najcenniejsze fotografie. Te, które ocalały wojenną zawieruchę. Zachowane okruchy naszego życia, zanim stary świat umarł, a nadszedł nowy."

Fotografie niewątpliwie są niemym świadkiem tak wielu historii. Jeden rzut oka i od razu przypominają się nam zdarzenia, które w innym razie dawno zostałyby przez nas zapomniane. Fotografie potrafią ocalić nasze wspomnienia, pomóc ulotnej pamięci, a także być swoistym przekaźnikiem między kolejnymi pokoleniami. Kiedy jednak spoglądamy na zdjęcie, a ukazane na nim twarze okazują się dla nas nieznane, zaczynamy zadawać pytania. Rodzą się w ten sposób rozmowy, które zahaczają o przeszłość rodziny, miejsc i wydarzeń. A kiedy nie udaje się uzyskać satysfakcjonujących odpowiedzi, wtedy zaczynają się poszukiwania, które często prowadzą do nieodkrytych zakątków naszego dziedzictwa. Obraz, jaki wtedy powstaje i wiedza, którą zdobywamy mogą okazać się różne od tego, co do tej pory sądziliśmy. Pytanie brzmi: czy warto?

"Miejsca mają pamięć."

W podobnej sytuacji znalazła się trójka przyjaciół, Szymon, Marek i Beata, których do poszukiwań swoich korzeni zmusiły nie zdjęcia, ale realni ludzie, ich niejasne zachowania i strzępy wiadomości pozostawione po sobie. Nie mogli przejść obojętnie wobec faktu, że są w jakiś sposób ze sobą związani, a okryta milczeniem przeszłość stała się katalizatorem do poznania prawdy. Udając się do pewnego tajemniczego domu w Busku, nie spodziewali się jednak tak dużej dawki emocji i tajemnic. Wraz z opowieścią pani Heleny wpadli niczym bomba w sam środek wojny i, tak jak ich przodkowie, wyszli z niej odmienieni i doświadczeni życiowo. Poznanie historii ich dziadków wyjaśniło wiele kwestii, inne skomplikowało, a pozostałe pewnie nigdy do końca nie zostaną przez nich zrozumiane. Bo czy można pojąć nienawiść, zło i okrucieństwo? Czy można wybaczyć cierpienie? Jedyne, co pozostaje, to ocalić to, co się da od zapomnienia.

"Wojny zawsze wypowiadają ludzie starzy, ludzie żądni władzy i wiecznej chwały (…) ale to młodzi ludzie w nich uczestniczą, walczą i oddają swoje życie."

Historie rodzin Szymona, Beaty i Marka pokazują przede wszystkim nieprzewidywalność losu w obliczu wojny. Nikt nie mógł czuć się bezpiecznie, ani mężczyźni ani kobiety ani dzieci ani zwierzęta. Ciągłe życie w niepewności, w poczuciu zagrożenia, z niekończącymi się znakami zapytania było jedną z najokrutniejszych tortur, które pociąga za sobą walka. Nasi młodzi bohaterowie tym bardziej odczuwali odsłanianą przed nimi wizję okupacyjnego życia, iż sami znajdowali się wieku zbliżonym do tego, w jakim im dziadkom przyszło zmagać się z wojenną rzeczywistością. Czy sami potrafiliby przetrwać? Czy dokonaliby podobnych decyzji? I czy potrafiliby czekać z nadzieją w sercu i wierzyć, że ukochani ludzie do nich wrócą?

"Jeszcze będzie dobrze. Jeszcze będzie pięknie. Jeszcze przyjdzie na nas czas. Lepszy czas, gdy wszystko znów będzie możliwe."

Jak trudno w czasach beznadziei i nienawiści znaleźć słowa, które nie brzmiałyby pusto, śmiesznie i nierealnie. Wszelkie próby pocieszania wydawały się jedynie czczą gadaniną bez pokrycia, próbą przekonania samego siebie do wiary w coś, co miało małą rację się spełnić. Jak ciężko było powiedzieć „wszystko będzie dobrze”, a jeszcze trudniej w te słowa uwierzyć. Bo kiedy matka grzebie swoje dzieci, żona traci męża, a siostra brata, wtedy normalność staje na głowie i nic nie jest takie, jakie powinno być. Jak często obecnie odrzucamy wiarę w lepsze jutro, a co dopiero w świecie, w którym owo jutro mogło nigdy nie nastąpić. A jednak wierzyć pomimo wszystko jest największą siłą, jaką ma w sobie człowiek na każdym etapie swojego życia i w każdych okolicznościach.

„Wróć do mnie” sama w sobie jest fotografią, która przedstawia nam świat ludzi żyjących we Lwowie i okolicach. Czytając ją, spoglądamy na twarze tych, których w ten sposób udało się ocalić od zapomnienia. Choć są jakby jednymi z wielu, to jednak ich związek z autorką urealnia ich przeżycia, postawy i doświadczenia. Choć początkowo trudno połapać się kto jest kim, kto kogo zna i gdzie mieszka, to z czasem zaczynamy rozpoznawać oblicza poszczególnych bohaterów. Tak jak nieznane nam zdjęcie, tutaj również jesteśmy niejako wrzuceni w tłum ludzi, których trzeba po kolei połączyć z odpowiednim bohaterem i rodziną. Poza tym, cała opowieść to piękny hołd złożony ofiarom wojny, ich rodzinom i potomkom. Bez epatowania brutalnością, autorka pokazała jak okrutny był ówczesny świat. To fakty, emocje i opisane przeżycia świadczą same za siebie. Nie potrzeba nic więcej, aby zrozumieć i powiedzieć, że warto.

Gorąco polecam.

*Wszystkie cytaty pochodzą z książki Wróć do mnie, Małgorzata Mikos, Skarpa Warszawska, 2023

Informacje dodatkowe o Wróć do mnie:

Wydawnictwo: Skarpa Warszawska
Data wydania: 2023-04-12
Kategoria: Obyczajowe
ISBN: 9788383290966
Liczba stron: 336
Język oryginału: polski
Dodał/a opinię: Tesik