Recenzja książki: Homer na nasze czasy

Recenzuje: Danuta Szelejewska

Nie bez powodu Homer – najstarszy znany z imienia europejski poeta – uważany jest za ojca poezji epickiej. Dlaczego? O tym, że nikt mu nie nadał tak ważnego tytułu bez powodu, świadczy treść książki Homer na nasze czasy, doceniając go za wkład, jaki pozostawił w kształtowaniu greckiej tożsamości, ale i fundamentów, jakie położył pod zachodnią literaturę, filozofię oraz teologię.

Swoimi badaniami nad Homerem Marek Węcowski obejmuje całość jego życia, wykazując podobieństwa między czasami, na jakie datuje się powstanie przypisywanych mu eposów Iliady i Odysei a współczesnością oraz ich oddziaływanie w przełomowych momentach historii i kultury. Rozpoczynając od nacjonalizmów kształtujących się w czasie pierwszej wojny światowej, autor prowadzi na tereny tureckich cieśnin, do okopów w Indochinach, Flandrii, Wietnamie i na Wyspie Węży, a cofając się w czasie do starożytnej Grecji – omawia koleje kształtującej się homerowskiej legendy. W celu przeprowadzenia analizy najważniejszych przełomów w badaniach eposów przywołuje postaci sięgających po Homera aleksandryjskich filologów, opowiadających się za starożytnością bądź nowoczesnością intelektualistów, myślicieli, analityków, literatów i radykalistów. Wgłębiając się w strofy Iliady, Odysei oraz Cyklu epickiego, analizuje je, co pozwala określić stanowisko Homera wobec wojny, sensu życia, śmierci i miejsca człowieka w świecie. Odtwarza również historyczne tło epoki, bada intelektualne wpływy, opisuje realia życia ówczesnych wspólnot. Dochodzi – wreszcie – w swych badaniach do wniosku, że pełne niepewności czasy, okoliczności oraz sprawy związane z powstawaniem Iliady i Odysei nie różnią się aż tak bardzo od współczesnych, co uzasadnia aktualność treści eposów dzisiaj.

Publikacja Wydawnictwa Znak, stanowiąc znakomite studium przypadku, ukazuje Homera na tle współczesnych mu wydarzeń, w odniesieniu do kultury i polityki helleńskiego świata oraz w otoczeniu ludzi jego czasów; przedstawia go jako greckiego pieśniarza wędrownego, znakomitego epika i recytatora (analizując przy okazji, co jest legendą). W obszerne rozważania dotyczące głównego sensu starożytnego greckiego światopoglądu autor wplata fragmenty eposów, których analiza wykazuje ich mityczny rdzeń biograficzny. Kontekst ówczesnych czasów rozjaśniają przytoczone przez Węcowskiego fakty historyczne, daty, imiona i nazwiska, nazwy, polityczne okoliczności, zwycięstwa oraz porażki, zderzenia marzeń z rzeczywistością. Są ateńskie tradycje, mitologiczne wierzenia, opowieści, wyjaśnienia (również krytyczne), odwołania literacko-filmowo-teatralne, interesujące rozwinięcia myśli, anegdoty, a także używane wielokrotnie zwroty być może, prawdopodobnie, czy niewykluczone (liczne wątpliwości wynikają z teorii oraz hipotez, których nie brak w tekstach antycznych ani w literaturze naukowej). Całość uzupełniają czarno-białe i kolorowe zdjęcia (w postaci wkładki), mapy, przypisy dolne, bibliografia, propozycje dalszych lektur, indeks osób (z wyłączeniem postaci z mitologii greckiej), indeks miejsc oraz wykaz skrótów.

Treść książki Homer na nasze czasy warta jest uwagi, bo taką właśnie jest wyprawa do dawno minionego hellenistycznego świata, gdzie bogowie schodzili z Olimpu, by mieszać się z losem śmiertelników.

Tagi: Reportaż i dziennikarstwo śledcze