Recenzja książki: Król życia

Recenzuje: Krzysztof Grudnik

„Celem życia jest rozwój własnej indywidualności. Dać wyraz swej naturze – oto nasze zadanie na ziemi” - Oskar Wilde Czy można napisać nudną biografię Oskara Wilde’a? Koleje jego życia same układają się w historię tak ciekawą, że nie wymaga ona zbyt wielkiej interwencji ze strony biografa. Postać tego angielskiego dandysa obliguje jednak do wykazania się polotem pióra, gdyż w przedziwnym wypadku nie zostanie należycie ujęta. Jan Parandowski jest autorem bardzo znanym, choć popularność jego opiera się zasadniczo na jednym dziele - „Mitologii”. Ze swobodą operując ozdobnym stylem nakreślił Parandowski wierzenia antycznych Greków i Rzymian w sposób mistrzowski. Teraz, z podobną wprawą, opisuje historię człowieka, który jest jakby siłą wyrwany z bachicznego orszaku i wrzucony w realia schyłku wieku XIX. Dodajmy: z samego czoła owego orszaku. Od pierwszych stron tracimy świadomość gatunku z jakim obcujemy. Wydaje nam się, że do czynienia mamy z powieścią a nie biografią. Wydawnictwo Puls trafnie ujęło tę odmienność nadając osobny tytuł serii wydawniczej, którą „Król życia” otwiera: Inne Biografie. Warto jednak zastanowić się chwilę nad tym, jaka powinna być dobra biografia. Z pewnością nikt nie oczekuje zbioru dat, tabel, wykazów, suchych faktów. „Król życia” zajmuje biegun przeciwny: mało w nim dat, ciężko rozpoznać, gdzie kończą się fakty a gdzie zaczyna fantazja autora. Odnosi się wrażenie, że cała książka ma raczej charakter niesprawdzonej anegdoty niż rzetelnego dzieła biograficznego. Jak zwykle najlepszym okazałby się złoty środek. Tu jednak występuje przerost formy nad treścią. Wracając znów do postaci Oskara – taki brak równowagi byłby krzywdzący przy większości innych pisarz, w zestawieniu z tym jest (chociaż po części) usprawiedliwiony.