Recenzja książki: Śladami Szeli, czyli diabły polskie

Recenzuje: Danuta Szelejewska

Gdy legenda miesza się z historią, powstają mity. Żyjąc starymi, na przestrzeni wieków ludzie tworzyli nowe. Książka Śladami Szeli czyli diabły polskie świadczy o potędze mitów, które nie tylko krzepiły serca Polaków pod zaborami czy okupacją, lecz także były potężną bronią.

Sięgający po lekturę czytelnik może liczyć na refleksje interesujące, dogłębne, uzupełniające wiedzę o nieznane do tej pory szczegóły. Kierując się dociekliwością w poszukiwaniach, Piotr Korczyński wnikliwie przygląda się postaciom oraz analizuje wydarzenia. W barwnych słowach kreśli sylwetkę zwanej „Krwawą Hrabiną” węgierskiej arystokratki Elżbiety Batory, przybliża tajniki bitwy (z największymi szczegółami) na Półwyspie Iberyjskim oraz prowadzi na rozpoznawalne do dnia dzisiejszego miejsce, w którym na rozstaju dróg straszyła zatknięta na kiju głowa pańszczyźnianego buntownika. Autor pozwala czytelnikowi przejrzeć patriotyczne fotografie, spojrzeć w oczy hitlerowskiego komendanta obozów koncentracyjnych (w Auschwitz-Birkenau i Sachsenhausen) Rudolfa Hössa, a także pomilczeć wraz z milczącym prorokiem z Wożuczyna (Edmund Monsiel).

Treść lektury jest pełna barwnych opisów, w które obfituje nie tylko wizja wojny z Moskalem, pogrom Cyganów czy sądowa rozprawa z dramatycznym aspektem społecznym w tle, ale i przejażdżka autobusem z obrazu Bronisława Wojciecha Linkego, podróż wakacyjnym pociągiem, rozebrana Polka oraz wschodzące słońce. Dzięki barwności opisów czytelnik poczuje zew buntownika (Jan Wacław Machajski), wraz z ateistą (Maks Gierymski) zdemaskuje demony, pozna osobę posługującego wyklętym rabantom ofiarnego jezuity (Karol Bołoz Antoniewicz), a także zrozumie, dlaczego na bankietach arystokracji mówiono o bitwie pod Aspern, Napoleonie i… Żydzie Berku.

Analizując wiarygodność historycznych wydarzeń, autor bada, ile mieści się w nich prawdy, a w jakim stopniu stanowią one mit. Trzydzieści jeden rozdziałów, przypominając postaci historyczne (zwłaszcza te mało znane lub już dawno zapomniane), dowodzi potęgi mitów. O autentyczności przekazu świadczy obfitość dat, nazwisk, rodów, stopni, organizacji, krajów i kontynentów, wpisów pamiętnikarzy, tytułów dzieł przedstawiających poszczególnych bohaterów (obrazy, filmy, dzieła pisane), reportaży, listów, legend, fragmentów utworów literackich, dialogów, tekstów biblijnych (wraz z siglami). Jest mnóstwo wcięć w tekście, inspirujących cytatów oraz czarno-białych ilustracji. Zwroty obcojęzyczne przetłumaczono na język polski (w nawiasach). Pomocą służą przypisy końcowe (bibliograficzne i wyjaśniające).

Należąca do serii Ludowa Historia Polski publikacja Wydawnictwa RM jest lekturą jak najbardziej potrzebną, bowiem obfitujące w krytycyzm interpretacje Korczyńskiego, który absolutnie nie walczy z mitami, wiele wyjaśniając, pozwalają zrozumieć, jak ogromny wpływ na kształtowanie się teraźniejszości oraz przyszłości odegrała szara codzienność zwykłego człowieka (jego reprezentantem jest tytułowy Jakub Szela – przywódca chłopski podczas antyszlacheckich wystąpień chłopów w zachodniej Galicji).

Tagi: historyczne