Kataklizm dusz

„Kataklizm dusz” Davida Baldacciego to intrygujący i wywołujący wiele emocji thriller, od którego trudno było mi się oderwać. Już od pierwszych stron trzyma w napięciu i aż do samego końca nie wiadomo, jak zakończy się ta książka. Chociaż autor jest twórcą ponad pięćdziesięciu powieści, to ja do tej pory nie miałam okazji przeczytać wcześniej ani jednej. Oglądałam jakiś czas temu film, którego scenariusz opiera się na jego książce, lecz to nie to samo...
David Baldacci  książką "Kataklizm dusz" udowadnia, że potrafi stworzyć historię pełną tajemnic, niebezpieczeństw, stereotypów i rasowych uprzedzeń. Nie brakuje też zaskakujących zwrotów akcji.

Mimo tego, że Stany Zjednoczone Ameryki Północnej uważają się za najlepszy kraj, z którego demokratyczne kraje powinny brać przykład, to jednak nie do końca jest ta wizja tak idealna, jaka może się wydawać. Obecnie jest zdecydowanie lepiej, lecz jeszcze w w połowie XX wieku rasizm był na porządku dziennym. W niektórych stanach ludzie byli bardziej tolerancyjni, lecz w części z nich nadal były podziały na "białych" (zwłaszcza bogatych) i na "kolorowych".

"Rasizm jest jak wirus przenoszony ze starych na młodych."
"W tym kraju majętni ludzie od stuleci napuszczają na siebie białych i czarnoskórych robotników. Ten wyzysk sprawił, że nieliczna grupa ludzi stała się bardzo bogata, podczas gdy reszta ledwie się utrzymuje na powierzchni."
Czarnoskóry Jerome Washington pracuje u starszego bogatego małżeństwa, co tydzień odbiera wypłatę. Jednak gdy nikt nie otwiera drzwi, ośmiela się wejść do środka. To, co zobaczył przeraziło go, małżonkowie leżą na podłodze, wokół panuje bałagan i wszędzie widać ślady zaschniętej krwi. Gdy próbuje sprawdzić, czy jeszcze żyją, nadjeżdża radiowóz i mężczyzna zostaje aresztowany. Policjanci nawet nie próbują dociekać tego, czy jest on sprawcą. Dla nich już kolor skóry o tym świadczy - morderca, bo czarny...

Jack Lee jest młodym prawnikiem i do tej pory nie miał styczności bronić kogokolwiek w sprawie o zabójstwo. Gdy jednak znajoma czarnoskóra sąsiadka prosi go o pomoc w obronie męża wnuczki, pod wpływem impulsu i za namową ojca, podejmuje decyzję, że będzie obrońcą Jerome’a. Nie zdaje sobie jednak sprawy, jakie będą tego konsekwencje.

" Było już po północy, ale Jack jeszcze się nie położył. Właśnie podjął najbardziej przełomową decyzję w swoim trzydziestotrzyletnim życiu i do jego serca wkradła się głęboka niepewność. A wraz z jej pojawieniem się zniknęła chęć na sen."
Z pewnością proces będzie burzliwy a udowodnienie, że czarnoskóry mężczyzna nie jest zabójcą białych ludzi może być wręcz niemożliwe. Gdy zgłasza się do Jacka czarnoskóra prawniczka z Chicago i chce przejąć obronę Washingtona, Jack jest nieco zdziwiony. Jednak Desire du Bose swoim zachowaniem i argumentami przekonuje prawnika, że jej pomoc będzie mu wręcz niezbędna. Oczywiście, że praca w duecie nie będzie łatwa, lecz dla dobra oskarżonego, oboje gotowi są na ustępstwa.

Już wstępne przesłuchania ewentualnych świadków chwilami wymagają od prawników odwagi. Wyraźna niechęć do czarnoskórych w tym regionie jest duża. Jack nawet nie wiedział tego, gdyż nie zwracał uwagi. Jego rodzice nauczyli ich tolerancji, więc nie spodziewał się, że nawet w kawiarni kelnerzy będą krzywo patrzeć na czarnoskórą prawniczkę a nawet gotowi są napluć do ich dania...

"Jednakże, pomimo obowiązującego prawa, kiedy czarnoskóra osoba siadała w przedniej części autobusu, biali przechodzili na tył. A kiedy wchodziła do sklepu, do którego niegdyś ludzie jej rasy nie mieli wstępu, biali gapili się na nią bezczelnie dopóty, dopóki nie wyszła."
"Prawo może sobie być prawem, ale ludzie pozostaną ludźmi."
Zagadkowe zabójstwo jest nie lada trudne do rozwiązania, tym bardziej, że zbyt dużo uprzedzeń krąży wśród okolicznej społeczności. Walka o uczciwy proces dla czarnoskórych, zwłaszcza gdy popełnili przestępstwo wobec białych, jest o wiele bardziej trudna niż w odwrotnej sytuacji.
Książkę czyta się szybko, lecz z pewnością nie zapomina się o niej zbyt szybko. Zostanie we mnie na długo.

Polecam, bo naprawdę warto przeczytać tę książkę.

Dziękuję Pani Kalinie z Wydawnictwa MUZA za możliwość poznania tak pasjonującej lektury.

"Kataklizm dusz" Davida Baldacci to książka, która udowadnia, że thriller sądowy wciąż może zaskakiwać, angażować i jednocześnie poruszać tematy znacznie głębsze niż sama zagadka kryminalna. Baldacci, znany z dynamicznego stylu i umiejętności budowania napięcia, tym razem sięga po historię osadzoną w realiach amerykańskiego Południa, gdzie sprawiedliwość, uprzedzenia rasowe i polityka lokalnych wpływów tworzą mieszankę równie wybuchową, co sam zarzut podwójnego morderstwa.

Głównym bohaterem powieści jest Jack Lee – prawnik z niewielkiego hrabstwa w Wirginii, człowiek, który przez lata funkcjonował w systemie, nie zadając zbyt wielu pytań o jego moralne fundamenty. Jego decyzja o reprezentowaniu Jerome’a Washingtona, czarnoskórego mężczyzny oskarżonego o brutalne zabójstwo bogatego białego małżeństwa, staje się nie tylko zawodowym wyzwaniem, ale przede wszystkim początkiem osobistej przemiany. To właśnie ten aspekt psychologiczny stanowi jedną z najmocniejszych stron książki. Jack nie jest bohaterem idealnym – jest człowiekiem pełnym wątpliwości, wychowanym w określonym środowisku, zmuszonym do konfrontacji z własnymi przekonaniami.

Pojawienie się Desiree DuBose, błyskotliwej i bezkompromisowej prawniczki z Chicago, wprowadza do fabuły nową energię. Relacja między tą dwójką została napisana wiarygodnie i bez zbędnego patosu. Ich współpraca opiera się na wzajemnej nieufności, różnicach kulturowych i odmiennych doświadczeniach życiowych, ale właśnie to sprawia, że dialogi między nimi należą do najbardziej angażujących fragmentów powieści. Baldacci bardzo sprawnie pokazuje, że walka o prawdę często wymaga najpierw przełamania własnych uprzedzeń.

Warstwa sądowa książki stoi na bardzo wysokim poziomie. Przesłuchania świadków, przygotowania do procesu, pojedynki słowne między obroną a prokuratorem – wszystko to zostało opisane z dużą dbałością o szczegóły i rytm narracyjny. Autor doskonale wie, kiedy zwolnić, by pogłębić portrety bohaterów, a kiedy przyspieszyć akcję, budując niemal filmowe napięcie. Nietrudno wyobrazić sobie ekranizację tej historii.

Jednocześnie „Kataklizm dusz” nie jest wyłącznie thrillerem o walce w sądzie. To również opowieść o Ameryce – tej podzielonej, pełnej historycznych ran, społecznych nierówności i systemowych uprzedzeń. Baldacci unika jednak moralizatorstwa. Zamiast gotowych odpowiedzi daje czytelnikowi sytuacje, które zmuszają do własnych ocen i refleksji.

Jeśli można wskazać słabsze strony powieści, momentami niektóre zwroty akcji wydają się bardzo „baldacciowskie” – efektowne, niemal hollywoodzkie, czasem balansujące na granicy wiarygodności. Nie odbiera to jednak książce siły oddziaływania, a dla wielu czytelników będzie wręcz dodatkowym atutem.

Kataklizm dusz to thriller inteligentny, emocjonalny i aktualny. Łączy napięcie procesu karnego z ważnym społecznym komentarzem, oferując coś więcej niż tylko kryminalną intrygę. To książka, która potrafi wciągnąć od pierwszych stron, ale jeszcze długo po zakończeniu pozostaje w myślach.

Jack Lee i Desire DuBase są obrońcami czarnego mężczyzny oskarżonego o zabicie białego, szanowanego małżeństwa. Kolor skóry ma tu ogromne znaczenie, gdyż w owym czasie teoretycznie nie ma dyskryminacji rasowej, ale praktycznie dotyka ona każdej sfery życia. Doświadczyli tego Jack i Desire, była próba ich zabicia, spalono gabinet Jacka i pobito śmiertelnie jego siostrę. A wszystko to, tylko dlatego, że ośmielili się bronić czarnego mężczyzny. Autor przedstawił historię, czasami mrożącą krew w żyłach. Śledztwo jest trudne, ale para prawników uparcie dąży do zwycięstwa i uczciwego procesu, a jego szala przechyla się to w jedną, to w drugą stronę.  Rozgrywki na sali sądowej przedstawione zostały bardzo realistycznie i ciekawie rozbudowane, trudno się oderwać od ich śledzenia.  Potyczki słowne między obroną a oskarżycielem  zostały opisane z dbałością o szczegóły: spojrzenia, mimikę twarzy tembr głosu.  To doskonały thriller prawniczy, pełen napięcia i emocji. Skłania do przemyśleń i refleksji. To jedna z tych książek o których szybko się nie zapomina. 

To jedna z najważniejszych powieści w dorobku Davida Baldacciego - osadzona w czasach i miejscu, w którym sam dorastał, dosadnie obrazuje konflikty, jakie targały społeczeństwem amerykańskim tamtych lat. Konflikty, które nie ucichły do tej pory, choć przybrały inną formę. I tak "Kataklizm dusz", choć jest thrillerem prawniczym osadzonym w późnych latach 60. XX wieku, zawiera wartości, tematy, refleksje, które do teraz wydają się bardzo aktualnie. Niemniej jednak przede wszystkim doskonale oddaje klimat tamtych lat. Lat trudnych, bo obarczonych wojną z zewnątrz i w środku, którą ludzie u władzy chcieli oczywiście wykorzystać do swoich celów. To na tym tle rozgrywa się dramat czarnoskórego człowieka niesłusznie oskarżonego o czyn najgorszy ze wszystkich. W jego obronie staje biały prawnik, dzięki czemu autor może oddać skalę konfliktu w pełni, wszystkie jego niuanse, detale, które sprawiły, że tak trudno jest go zakończyć, tak trudno wykorzenić uprzedzenia, które na południu Stanów Zjednoczonych rządziły od początku powstania tego kraju. Autor opisuje to z dużą wiedzą, doświadczeniem i wyczuciem, nie tracąc przy tym świadomości, czy pisze thriller prawniczy. Bo choć wątki kwestii rasowych poruszają głębokie struny emocjonalne, to te rozgrywki przed i na sali sądowej, są tym, co sprawia, że od książki nie można się oderwać. Doskonale prowadzona akcja z dobrze wyważonymi twistami fabularnymi, które nie uwłaczają inteligencji czytelnika, a równocześnie zaskakują tak, że nie sposób przewidzieć co wydarzy się za chwilę. Do tego kreacje postaci pełne własnych moralnych dylematów, ciągłych pytań, czy na pewno idą w dobrą stronę i wewnętrznych konfliktów dopełniają już i tak rewelacyjnie skrojoną powieść. To moja pierwsza książka Baldacciego i bez najmniejszych wątpliwości chcę więcej!