Ocalić wzruszenie. Autobiografia poetycka

„Ocalić wzruszenie. Autobiografia poetycka” to wyjątkowy zbiór, który pozwala czytelnikowi wejść w intymną przestrzeń życia i duchowości księdza Jana Twardowskiego. Nie jest to klasyczna autobiografia prowadzona linearną narracją, lecz opowieść o człowieku zapisana w wierszach – subtelna, pełna pokory i czułości wobec świata. Sam ksiądz Twardowski pisał, że dzieląc się utworem, człowiek dzieli się sobą. W tym tomie ta myśl wybrzmiewa szczególnie mocno.

Zbiór obejmuje aż 210 wierszy z różnych okresów twórczości poety. Dzięki temu czytelnik może prześledzić jego drogę – od młodzieńczych doświadczeń i atmosfery domu rodzinnego, przez studia filologiczne, dramatyczne przeżycia wojenne oraz udział w konspiracji, aż po lata kapłaństwa i niespodziewaną, późną popularność. Poezja księdza Twardowskiego staje się tu swoistą kroniką życia, w której fakty historyczne i osobiste doświadczenia zostają przefiltrowane przez wrażliwość poety.

Szczególnie poruszające są wiersze odnoszące się do wojny i powojennej rzeczywistości. Nie ma w nich patosu ani rozbudowanych opisów grozy – jest raczej cicha refleksja nad kruchością człowieka i potrzebą nadziei. Podobnie w utworach inspirowanych pracą duszpasterską: czy to w wiejskiej parafii, czy w szkole specjalnej, ksiądz Twardowski dostrzegał w drugim człowieku przede wszystkim jego niepowtarzalność i godność. Ta perspektywa nadaje jego liryce autentyczność i głębię.

Ważnym elementem tomu są wiersze poświęcone wierze – proste w formie, a zarazem niezwykle głębokie. Charakterystyczny dla księdza Twardowskiego styl, łączący humor, paradoks i dziecięcą ufność, sprawia, że tematy religijne nie przytłaczają, lecz otwierają przestrzeń do osobistej refleksji. Wiersz „Jezu, ufam Tobie”, napisany w warszawskim szpitalu przy ulicy Banacha, nabiera w tym kontekście szczególnej mocy – jest jak ostatnie wyznanie zaufania, spokojne i pogodne mimo bliskości śmierci.

Cennym dopełnieniem zbioru jest odnaleziony po latach i wcześniej niepublikowany utwór „*** (Choć jedną chwilę dzieciństwa)”. Ten wiersz, pełen tęsknoty za prostotą i czystością dziecięcego spojrzenia, doskonale wpisuje się w całość tomu. Pokazuje, jak istotnym motywem w twórczości księdza Twardowskiego była potrzeba zachowania w sobie wrażliwości – tytułowego wzruszenia.

Na uwagę zasługuje także piękne wydanie książki. Staranny dobór tekstów, przemyślana kompozycja oraz komentarz Aleksandry Iwanowskiej, która określiła tom jako obraz „życia wpisanego w wiersze”, pomagają czytelnikowi odczytać go jako spójną opowieść. To nie tylko antologia, lecz świadomie ułożona historia człowieka, który poprzez poezję opowiada o swojej drodze.

„Ocalić wzruszenie. Autobiografia poetycka” to książka dla tych, którzy szukają literatury pełnej ciszy, refleksji i autentyczności. Poezja księdza Twardowskiego nie epatuje wielkimi słowami – przeciwnie, uczy uważności na drobiazgi, na drugiego człowieka, na Boga obecnego w codzienności. To lektura, która nie tyle dostarcza literackich fajerwerków, ile zostawia w sercu czytelnika delikatne, ale trwałe światło.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

RECENZJA PREMIEROWA - książka ukazała się wczoraj nakładem Wydawnictwo Literackie 
Poezja księdza Jana Twardowskiego towarzyszy mi od ponad czterdziestu lat, ale niezmiennie z zainteresowaniem sięgam po jego wydane pośmiertnie zbiory. I zawsze odnajduję w nich coś nowego. Tak też było i tym razem, gdy czytałam liryki z tomu ,,Ocalić wzruszenie. Autobiografia poetycka", wybrane przez Aleksandrę Iwanowską i opatrzone jej posłowiem. To 210 tekstów, które powstawały na przestrzeni ponad siedemdziesięciu lat, od 1934 roku po rok 2006. Ostatni z wierszy, ,,Jezu, ufam Tobie" został napisany w szpitalu, w dniu śmierci poety. Prócz tego mamy tu utwór, który pierwszy raz ukazał się drukiem - to liryk bez tytułu zaczynający się od słów ,,Choć jedną chwilę dzieciństwa", napisany około 1953 roku. Odnajdziemy w nim typowe dla autora odwołania do świata przyrody, zadumę i głęboką refleksję. Właśnie te nawiązania do natury, niepozornej, drobnej, ginącej pod butem przechodnia, są charakterystyczne dla całej twórczości księdza Twardowskiego i odnajdziemy je również w wierszach z tego zbioru. To właśnie ta cecha kiedyś mnie zauroczyła i nauczyła patrzeć na świat z dystansu człowieka, który jest elementem przyrody i to wcale nie doskonałym; nauczyła zauważać piękno i głębię w elementach tylko pozornie niepozornych - sprzeczność ta, jakże częsta w poezji księdza Jana, przenosi się w umyśle odbiorcy także na głębszy grunt, gdyż uświadamia, jak wielką i ważką wartość stanowią małe radości. Obok małych smuteczków, wielkich tragedii, ale i bezmiaru szczęścia składają się na nasze życie. W lirykach księdza Twardowskiego odnajdujemy jeszcze głęboką wiarę i Boga - to stałe elementy jego twórczości, nie tylko poetyckiej. Co ciekawe, autor potrafi tak o nich pisać, że przemawia przekonująco nawet do ateistów, czego ja jestem przykładem. Dlaczego tak się dzieje? Bo autor nikomu nie narzuca swoich poglądów i refleksji. Jakże znamienny tytuł jego zbioru ,,Nie przyszedłem pana nawracać" zdaje się być jedną z myśli przewodnich jego liryki. Jan Twardowski nie musi bowiem nikogo przekonywać - do czytelnika przemawia mądrość i skromność poety, który niezmiennie łączy prostotę przekazu z głębią myśli. Utwory zebrane w tomie ,,Ocalić wzruszenie" są bardziej i mniej znane. Odnajdziemy tu wiersze, które czyta się w szkołach (np. ,,Do moich uczniów", ,,Sprawiedliwość", ,,Mrówko ważko biedronko"), jak i te mniej popularne. Wszystkie one ułożone są w trzy bloki tematyczne dotyczące nieco innych zagadnień, każdorazowo w chronologicznej kolejności powstawania, dzięki czemu możemy obserwować, jak zmieniał się warsztat poety, chociaż trzeba przyznać, że już jako młodziutki twórca z Pokolenia Kolumbów pisał bardzo dojrzale. Tematyka i problematyka wierszy jest też ściśle powiązana z posługą kapłańską, miejscem zamieszkania, poznawanymi ludźmi, zmieniającym się wokół światem... Bardzo ciekawe okazują się również utwory z ostatniej części - o charakterze autotematycznym, poświęcone tworzeniu, ale i dedykowane konkretnym osobom. O zawartych w tym zbiorze wierszach można byłoby napisać książkę, ale najlepiej po prostu je przeczytać. To doskonała okazja i do tego, by zacząć swoją czytelniczą przygodę z liryką księdza Twardowskiego, i do tego, by ją sobie przypomnieć albo kolejny raz spotkać się z jej głębią, wrażliwością i ponadczasowością. POLECAM SZCZERZE, tym bardziej, że zbiór jest pięknie, elegancko wydany !!! BEATA IGIELSKA 

(Kliknij aby rozwinąć opinię)