Pijana historia świata

Czytając najnowszą propozycję Andrzeja Fiedoruka, odnosi się nieodparte wrażenie, że historia świata nie została spisana atramentem, lecz krwią, potem i przede wszystkim alkoholem. Autor, znany ze swojego socjologicznego zacięcia i kulinarnej pasji, tym razem serwuje nam opowieść, która uderza do głowy szybciej niż kieliszek mocnej nalewki, pozostawiając czytelnika w stanie intelektualnego upojenia.

„Pijana historia świata” to nie jest suchy podręcznik naszpikowany datami, których nikt nie chce pamiętać, a raczej żywa, pulsująca anegdotami gawęda, w której wielka polityka miesza się z zapachem fermentujących owoców i dymem staropolskich karczm. Fiedoruk z ogromną swobodą prowadzi nas przez tysiąclecia: od sumeryjskich piwowarów, przez dionizyjskie szaleństwa antycznej Grecji, aż po współczesne nam realia, ze szczególnym uwzględnieniem naszej rodzimej, nadwiślańskiej kultury biesiadnej.

Największą siłą tej publikacji jest jej erudycja podana w nadzwyczaj lekkiej formie. Fiedoruk posiada rzadki dar „kucharza publicysty” - potrafi doprawić twarde fakty historyczne celną dykteryjką tak, że całość czyta się jak najlepszą powieść przygodową. Fascynujące jest obserwowanie, jak autor kreśli portrety narodów przez pryzmat ich ulubionych trunków: od racjonalnego i zdobywczego Rzymu, po naszą słowiańską, nieokiełznaną gościnność, która potrafi być równie piękna, co destrukcyjna.

Niezwykle wartościowe jest również to, że autor nie ucieka od moralnej ambiwalencji alkoholu. Z jednej strony pokazuje go jako „społeczny smar”, narzędzie dyplomacji i medykament, który umilał trudy podróży i koił lęki. Z drugiej - bezlitośnie punktuje momenty, w których „dziwna mieszanka wody, cukru i grzybów” wysyłała całe cywilizacje na ciemną stronę bytu, prowadząc do zbrodni i upodlenia. To wyważone podejście sprawia, że książka jest rzetelnym dokumentem socjologicznym, a nie laurką wystawioną pijaństwu.

Styl Andrzeja Fiedoruka jest barwny i plastyczny. Autor operuje słowem z taką precyzją, że niemal czuć zapach jałowcówki czy aromat zakonnych winnic. Jednakże, nawet w najlepszym roczniku wina może trafić się odrobina osadu. W narracji pojawiają się pewne sformułowania o zabarwieniu slangowym, które w zestawieniu z tak wysokim poziomem merytorycznym mogą wywołać u czytelnika lekki dysonans. Choć mają one zapewne na celu skrócenie dystansu, momentami bywają zbyt natrętne, działając jak zbyt głośny komentarz przy spokojnej, biesiadnej rozmowie. Nie odbiera to jednak przyjemności z lektury, choć bywa zauważalne.

Dla mnie ta książka to przede wszystkim fascynująca podróż po mentalności człowieka. Sceny opisujące PRL-owskie rytuały toastów czy góralskie zasady gościnności, gdzie odmowa wypicia bywała niemal wypowiedzeniem wojny, są opisane z takim wyczuciem, że nie sposób się nie uśmiechnąć. Fiedoruk udowadnia, że alkohol to nie tylko substancja chemiczna, ale fundament, na którym wyrastały religie, systemy podatkowe i wielkie literackie kariery (czego dowodem są przywołane losy noblistów).

To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, dlaczego jesteśmy tacy, jacy jesteśmy. Fiedoruk nie ocenia z wyżyn ambony, ale zaprasza do wspólnego stołu, oferując wiedzę, która jest po prostu smaczna.

Informacje dodatkowe o Pijana historia świata:

Wydawnictwo: RM
Data wydania: 2026-04-29
Kategoria: Historyczne
ISBN: 9788384001851
Liczba stron: 352
Dodał/a opinię: auraliteracka