Tajemnice Nagrody Nobla. Skandale, pomyłki, kontrowersje

„Tajemnice Nagrody Nobla” Jarosława Molendy to książka, która skutecznie zdejmuje aureolę nieskazitelności z jednego z najbardziej prestiżowych wyróżnień na świecie. Autor nie burzy jednak mitu Nagrody Nobla w sposób sensacyjny czy tabloidowy, lecz proponuje rzetelną, dobrze udokumentowaną opowieść o ludziach, pieniądzach i mechanizmach władzy, które od samego początku towarzyszyły tej instytucji. To lektura, która zmusza do refleksji nad tym, jak bardzo ideały potrafią rozmijać się z praktyką.

Molenda rozpoczyna swoją narrację od postaci Alfreda Nobla – człowieka pełnego sprzeczności. Z jednej strony genialny wynalazca i przedsiębiorca, z drugiej samotnik obsesyjnie strzegący prywatności. Autor ciekawie ukazuje Nobla jako przedstawiciela nowoczesnego kapitalizmu XIX wieku: bezwzględnie skutecznego, ale jednocześnie świadomego moralnych konsekwencji własnych działań. Testament Nobla, będący fundamentem nagrody, jawi się w książce nie tylko jako akt filantropii, lecz także jako sprytna próba kontroli własnego wizerunku po śmierci.

Najmocniejszą stroną publikacji jest jednak analiza funkcjonowania samej Nagrody Nobla. Molenda pokazuje ją jako ogromne przedsięwzięcie organizacyjne i finansowe, które z biegiem lat przekształciło się w globalny „biznes prestiżu”. Autor przytacza konkretne dane, liczby i fakty, dzięki czemu czytelnik uświadamia sobie skalę tego mechanizmu. Za eleganckimi galami i wzniosłymi przemówieniami kryją się bowiem kosztowne struktury, polityczne gry i nieustanne naciski.

Książka szczególnie interesująco wypada tam, gdzie Molenda opisuje kontrowersje i skandale związane z decyzjami komitetów noblowskich. Pominięci giganci nauki, nagrody przyznawane z powodów politycznych, osobiste animozje oraz zwykłe ludzkie błędy – wszystko to składa się na obraz instytucji dalekiej od obiektywnej doskonałości. Autor nie feruje jednak tanich wyroków. Zamiast tego stawia pytania o granice sprawiedliwości, subiektywizm ocen i odpowiedzialność „nielicznych”, którzy decydują o losie „wielu”.

Styl Molendy jest przystępny i dynamiczny. Autor umiejętnie łączy elementy eseju historycznego z reportażem i popularyzacją wiedzy, dzięki czemu książka może zainteresować zarówno czytelnika akademickiego, jak i laika. „Tajemnice Nagrody Nobla” czyta się jak opowieść o władzy, ambicji i ludzkiej naturze – a nie jedynie jak suchą kronikę faktów.

To pozycja, która nie odbiera Nagrodzie Nobla znaczenia, ale każe spojrzeć na nią z dystansem i większą świadomością. Po tej lekturze trudno już wierzyć w absolutną bezstronność najwyższych wyróżnień świata – i być może właśnie w tym tkwi jej największa wartość.

Informacje dodatkowe o Tajemnice Nagrody Nobla. Skandale, pomyłki, kontrowersje:

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 2025-09-30
Kategoria: Biografie, wspomnienia, listy
ISBN: 9788383912646
Liczba stron: 400
Dodał/a opinię: Beata Zielonka

Tagi: Biografie i literatura faktu