Żyj i pozwól umrzeć

Druga powieść o przygodach legendarnego agenta Jej Królewskiej Mości, Jamesa Bonda, zatytułowana „Żyj i pozwól umrzeć”, ukazała się w 1954 roku i od razu zdobyła uwagę czytelników na całym świecie. Ian Fleming nie tylko kontynuuje tu wątek tajnej wojny ze Smierszem, radziecką organizacją szpiegowską, ale przenosi akcję z europejskich salonów i kasyn do bardziej egzotycznych i niebezpiecznych lokalizacji – od mrocznych ulic Harlemu, przez bagna Florydy, aż po karaibskie wybrzeża Jamajki. Ta różnorodność geograficzna to jeden z największych atutów książki – Fleming potrafi z wielką plastycznością opisywać miejsca akcji, tworząc atmosferę tajemnicy i zagrożenia.

Głównym antagonistą Bonda jest Pan Duży – postać nieprzeciętna, nawet jak na standardy bondowskiego uniwersum. To bezwzględny gangster, szef syndykatu przestępczego, który zdobył niemal kultowy status wśród swoich ludzi dzięki aurze nadprzyrodzoności. Posługuje się haitańską magią voodoo, wzbudzając strach i lojalność w równym stopniu. Pan Duży to nie tylko kryminalista – jest również agentem Smierszu, co nadaje jego działalności międzynarodowy wymiar. Ten przeciwnik, choć nie posiada fizycznych supermocy, jest dla Bonda wyjątkowo trudnym rywalem – łączy inteligencję, okrucieństwo i niemal fanatyczne oddanie sprawie.

W tej części Bond nie działa sam – wspiera go stary znajomy, amerykański agent CIA Felix Leiter, a także Solitaire, piękna i tajemnicza kobieta obdarzona rzekomym darem jasnowidzenia. Ich relacje dodają fabule smaku i typowego dla Fleminga romantyzmu, chociaż postać Solitaire może wydawać się dziś nieco stereotypowa – piękna, bezbronna, czekająca na ratunek. W kontekście lat 50. XX wieku wpisuje się jednak w klasyczny model kobiety w literaturze przygodowej.

Tempo akcji jest dynamiczne, a sceny pełne napięcia – od brutalnych przesłuchań, przez spektakularne pościgi, aż po dramatyczne finałowe starcie w morskich głębinach. Fleming jak zwykle nie szczędzi szczegółów dotyczących uzbrojenia, technik wywiadowczych czy alkoholi – co może zadowolić fanów precyzyjnego realizmu. Z drugiej strony, nie brakuje też elementów mocno przerysowanych, które nadają powieści charakter pulp-fiction, bliski filmowym adaptacjom.

Warto jednak zaznaczyć, że książka nie uniknęła kontrowersji. Opisy Harlemu, sposób przedstawiania czarnoskórych bohaterów oraz ton narracji odzwierciedlają realia epoki, ale z dzisiejszej perspektywy mogą być odebrane jako problematyczne. Współczesny czytelnik powinien więc podchodzić do tych fragmentów z odpowiednim kontekstem historycznym i krytycznym spojrzeniem.

„Żyj i pozwól umrzeć” to pełna adrenaliny, klasyczna powieść szpiegowska, która utrwaliła pozycję Bonda jako ikony popkultury. Choć niepozbawiona wad, jest doskonałym przykładem stylu Fleminga: brutalna, stylowa, miejscami kontrowersyjna, ale przede wszystkim – wciągająca. Dla fanów Bonda – pozycja obowiązkowa.

Informacje dodatkowe o Żyj i pozwól umrzeć:

Wydawnictwo: Skarpa Warszawska
Data wydania: 2025-02-26
Kategoria: Kryminał, sensacja, thriller
ISBN: 9788383297217
Liczba stron: 352
Tytuł oryginału: Live and Let Die
Dodał/a opinię: Beata Zielonka

Tagi: Thrillery i suspens Thrillery szpiegowskie