Recenzja książki: Pela z białego miasta

Recenzuje: Tesik

ARTYSTKA, MATKA, BIAŁOSTOCZANKA 

"Życie artysty to niepewność i cały wachlarz antynomicznych emocji".

Książka jest beletryzowaną biografią Placydy Siedleckiej-Bukowskiej, białostockiej artystki-malarki, której przyszło dorastać w Białymstoku, studiować w Wilnie, aby znowu wrócić do rodzinnego miasta. Jako jedyna z siedmiorga rodzeństwa otrzymała wykształcenie, co umożliwiło jej podjęcie studiów malarskich w Wilnie. To właśnie tam poznała tych, którzy ukształtowali jej artystyczną duszę. To głównie artyści tacy jak ona, ale także ci z innych dziedzin. Nie można bowiem pominą tutaj Czesława Miłosza, który był zdecydowanie kimś więcej niż tylko przyjacielem artystą. Pela wybrała jednak Stanisława Bukowskiego, niezwykle zdolnego architekta, na męża i życiowego towarzysza podróży. To z nim przeżywała wzloty i upadki, wspierając się nawzajem w codziennych zmaganiach i pracy artystycznej.

"Tak to już chyba jest, że prawdziwy artysta akt tworzenia traktuje jak powietrze, jak świeży oddech. Bez niego usycha'.

Dla Placydy takim oddechem był również jej syn, który wymagał od niej po części rezygnacji z cząstki siebie i swoich marzeń. Niepełnosprawny, jednak najukochańszy na świecie. Spełnienie pragnień o macierzyństwie, które przyszło do niej dosyć późno.

Sztuka i macierzyństwo - te dwa aspekty wysuwają się na pierwszy plan, kiedy czytamy o Placydzie. "Obraz bez ramy to jak dom bez dachu" - dla niej dom bez Andrzejka, Stanisława i zapachu farby byłby właśnie taki. Tak jak i ta opowieść bez Białegostoku i Wilna byłaby zupełnie inna. To miejsca w znacznym stopniu nadają jej klimatu, realiów i życia. Widzimy jak zmienia się świat, ten fizyczny, ale też ten artystyczny. Zaś język, stylizowany na tamte czasy, dodaje wszystkiemu realności. To bardzo wierna (choć po części uzupełniona wyobraźnią autorki) relacja życia artystki, która była dla mnie wcześniej nieznana. Jeśli tak jak ja, nie znaliście Placydy Siedleckiej-Bukowskiej, warto sięgnąć po tę powieść i przenieść się do jej świata.

*Wszystkie cytaty pochodzą z książki Pela z białego miasta, Celina Mioduszewska, Wydawnictwo Novae Res, 2025

*Współpraca recenzencka z Wydawnictwem Novae Res