Werter nie był żałosny - Spojrzenie na bohatera z innej perspektywy

Autor: Jakub Kulesza
Okładka publicystyki dla Werter nie był żałosny - Spojrzenie na bohatera z innej perspektywy z kategorii Brak kategorii

Zdecydowana większość moich przyjaciół utwór odebrała jako kolejne, monotonne romansidło nie posiadające żadnych walorów mogących zaciekawić Czytelnika. Ogromne było moje zdziwienie. Odnosiłem wrażenie, że „Cierpienia...” są jedną z nielicznych, ciekawych lektur z którymi miałem kontakt w szkole. Uważam, że przede wszystkim zawiniła forma analizy i interpretacji tekstu. Podeszliśmy do utworu przepełnionego uczuciowością i sferą irracjonalną w sposób racjonalny i nade logiczny. To tak, jakbyśmy zapragnęli zjeść gorącą zupę przy pomocy widelca. Owszem, jeżeli człowiek będzie upierał się przy swoim, zupę zamrozi i zacznie ją widelcem pochłaniać. Zupa zachowa swoje właściwości, będzie składała się z tych samych składników – ale gdzie podzieje się smak? Niestety, doszedłem do wniosku, że podobnej rzeczy dokonaliśmy z utworem Goethego. Usiedliśmy do zupy z widelcem w ręku. Zdecydowanie za często staraliśmy się racjonalnie wytłumaczyć zachowanie Wertera. Na siłę doszukiwaliśmy się logicznych ciągów przyczynowo skutkowych, które zwodziły nas na manowce.

Jak to z tym Werterem było naprawdę?

W życiu bym nie przypuszczał, że Werter popełnił samobójstwo, bo nie był akceptowany przez mieszczańską arystokrację – a o ile pamiętam, takie tezy na lekcji padały. Trudno przyjąć mi do wiadomości, że miłość , którą nasz młody bohater darzył Lote, była miłością wykreowaną, stworzona tylko po to, by zaspokoić stan emocjonalny Wertera. Już w pierwszym liście skierowanym do Wilhelma nasz bohater daje wyraźnie do zrozumienia, że jest zauroczony, o ile nie zakochany w Locie: „nie jestem zdolny wypowiedzieć ci, jak jest doskonała, dlaczego jest doskonała; dość że opętała całą moją duszę.(...) Wszystko, co mówię o niej, jest to brzydka gadanina, przykre abstrakcje, które nie wyrażają ani jednego rysu jej osobowości.” Nawet z racjonalnego punktu widzenia, przyjmując, że Werter skłonny był do tworzenia wybujałych opisów, trudno nam jest stwierdzić, że miłość, w którą popada, jest wywołana przez niego samego, a nie przez prawdziwe uczucie. Nasz młody bohater od samego początku zafascynowany jest postacią Loty. Jedna z tez wysuniętych na lekcji mówiła o „owocu zakazanym”. „ - Miej się pan na baczności – rzekła ciotka – byś się pan nie zakochał!”

Już parę chwil później Werter zaznacza w liście do Wilhelma: „-Wiadomość ta była mi wcale obojętna”. Młody bohater nie spodziewał się, tym bardziej nie zamierzał, uczynić z Loty obiektu swoich westchnień. Lota nie była mu lubą, tylko ze względu na zaistniałą, kłopotliwą sytuację. Utwór jest monotematyczny – opiera się tylko na nieszczęśliwej miłości. Ale owa monotematyczność przedstawiona jest w bardzo interesujący sposób. Goethe opisał uczucie, którym Werter darzy Lotę, etapami. Jesteśmy świadkami zauroczenia, (czy też miłości od pierwszego wejrzenia), na naszych oczach zauroczenie przeobraża się w miłość, ta zaś na samym końcu staje się cierpieniem. Odpowiednie podejście do lektury zapewni nam kolejno fascynację, radość i ogromne zmęczenie, wewnętrzne uczucie mdłości. Tak było w moim przypadku. Trudno doszukać się w tych wydarzeniach logiki, bo oddziałują one wyraźnie na sferę duchową. Werter przez cały czas kierował się uczuciami. Wszelakie objawy działania rozumu, może mało liczne, przynosiły pożądane skutki. Przykładem może być ucieczka do miasta. Nie była to oznaka tchórzostwa – był to ostatni, radykalny i racjonalny odruch, na jaki stać było rozum, dzięki któremu Werter, zaoszczędził sobie dodatkowych cierpień.

Werter nie był żałosny, tylko...

Śmierć naszego bohatera jest efektem wyraźnego zwycięstwa sfery uczuciowej nad sferą umysłową. Oceniając samobójstwo ze strony racjonalnej, zawsze dochodzimy do wniosków, że Werter posiadał wiele innych, lepszych rozwiązań. Nie zapominajmy jednak o fakcie, że racjonalizm, który zawsze był słabszą stroną naszego bohatera, poległ pod naporem uczuć i emocji. Werter zapędził się w ślepą uliczkę, z której nie miał ucieczki. Pomóc mu mogli tylko najbliżsi, nie zamieszani w całą sytuacje, a takich w najbliższym otoczeniu nie było. Jedynym wyjściem pozostawała śmierć. Skoro Werter kochał Lotę, to dlaczego nie dążył do zawarcia z nią bliższego kontaktu? Dlaczego nie pozbył się Alberta i nie zajął jego miejsca? Nasz bohater darzył Lotę miłością twórczą, miłością prawdziwą. Pragnął dobra dla swojej lubej i wiedział, że Lota tylko przy Albercie może tego dobra w pełni doświadczyć. Nie chciał burzyć ich wspólnego, stabilnego już szczęścia. Kiedy dochodzi do wniosków, że byłby lepszym partnerem dla młodej dziewczyny, jest już w stanie szaleństwa i obłędu, w stanie, który mógłby tylko zaszkodzić utworzeniu się nowego związku. Wertera należy zrozumieć, a dopiero później oceniać. Trudno jednak zrozumieć postać dziwną i niepowtarzalną, a jeszcze trudniej jest ją ocenić. Wstrzymajmy się od wszelakich werdyktów, a nasze osądy niech pozostaną tylko pustymi słowami rzucanymi na wiatr. Werter nie był żałosny. Był prawdziwie zakochany.

1

Zobacz także

Musisz być zalogowany, aby komentować. Zaloguj się lub załóż konto, jeżeli jeszcze go nie posiadasz.

Avatar użytkownika - beatah
beatah
Dodany: 2008-04-02 13:32:55
0 +-
.. czytając Wertera należy także zwrócić uwagę na rolę lektur.. to one kształtowały świadomość tegoż bohatera.. W chwilach spokoju czyta Homera. Kiedy doświadcza cierpień egzystencjalnych, oddaje się lekturze Pieśni Osjana Jamesa Macphersona. Werter przed śmiercią czyta Emilię Galotti Lessinga, w której bohaterka ginie, bo nie zgadza się na podporządkowanie się woli księcia za cenę własnej godności. Werter to dusza czująca głębiej, to człowiek wykształcony i bohater czytający. Nie możemy tej postaci kwitować słowami " Werter był egoistą, który żył w swoim własnym, wyimaginowanym świecie". Jego postawa wynika z wygórowanych ambicji, nadzwyczajnej wrażliwości.. czesto czuje się niezrozumiany (podejrzewam że w świecie dzisiejszym też byłby przez co niektórych nie rozumiany) dlatego też ucieka w samotność. Co do miłości do Loty.. nie można jej oceniać kategoriami jakimi często posługujemy się w ocenie miłości w dzisiejszych czasach. Lotta była "romantyczną kochanką" a miłość romantyczna pomijała aspekt fizyczny. Wertera i jego "kobietę- anioła" łączyło pokrewieństwo dusz. Miłość ta miała wymiar metafizyczny. Romantycy uważali że Bóg łączy dwie dusze jeszcze przed narodzinami, i nawet jeśli na ziemi nie mogą być one razem, to łączy je owy pierwotny "łańcuch". Miłość romantyczna zrywa z seksualnością, zarazem się jej oddając. „Cnota” nabiera nowego znaczenia dla obu płci – nie oznacza już niewinności, ale zespół cech charakteru, które czynią druga osobę „wyjątkową”. To wszystko składa się na jego ostateczną i tragiczną w skutkach decyzję. Śmierć dla Wertera jest wybawieniem od cierpienia i dręczącego go niepokoju. Umiera w nadziei, że po śmierci Lotty, ich dusze odnajdą się i połączą uczuciem
Avatar użytkownika - Potfur z szafy
Potfur z szafy
Dodany: 2007-11-02 18:26:46
0 +-
A ja się nie zgadzam. Uważam, że Werter był egoistą, który żył w swoim własnym, wyimaginowanym świecie. Lota była tylko elementem tego świata. Ot, wymyślił sobie kobietę-anioła i to tłumaczyłoby, dlaczego nie chciał mieć z nią kontaktu fizycznego (który byłby jedynie profanacją jej ,,świętości"). To po pierwsze. Po drugie - skoro kochał Lotę dlaczego zostawił jej list, w którym obwiniał ją o swą śmierć?
Avatar użytkownika - Olciam 88
Olciam 88
Dodany: 2007-10-22 12:49:00
0 +-
a ja ta ksiazke przeczytlama i bardzo mi sie podobala i wcale nie byl wrter zalosny ;/ noo szkoda mi go poprostu biedny werter strasznie cierpial :(
Avatar użytkownika - Olciam 88
Olciam 88
Dodany: 2007-10-22 12:48:45
0 +-
a ja ta ksiazke przeczytlama i bardzo mi sie podobala i wcale nie byl wrter zalosny ;/ noo szkoda mi go poprostu biedny werter strasznie cierpial :(
Avatar użytkownika - Olciam 88
Olciam 88
Dodany: 2007-10-22 12:47:51
0 +-
chcialabym zebys napisal wnioski tej lektury tej ksiazki prosze pisze prace i mi sa potrzebne a nigdzie w opracowaniach i ch nie moge znalezc czekam na nie z gory dzieki :)
Avatar użytkownika - niewidomy
niewidomy
Dodany: 2006-10-25 21:03:20
0 +-
niby spoko tylko nić nie widze ;d;d
Avatar użytkownika - wiola
wiola
Dodany: 2006-10-24 18:34:23
0 +-
A podobno nie z samej , swojej nieszczęsliwej miłości popełnił samobojstwo. TEGO JUZ NIE UWZGLEDNILES cio??
Avatar użytkownika - oola
oola
Dodany: 2006-10-11 20:23:43
0 +-
zajebista praca :) na 6 normalnie ;] az sobie zerżne calą;D
Avatar użytkownika - Karola
Karola
Dodany: 2006-09-27 18:19:57
0 +-
W pełni się zgadzam!
Avatar użytkownika - aniolek
aniolek
Dodany: 2006-05-25 09:28:43
0 +-
Miałam takie same odczucie jak ty czytając tą lekturę. =]
Avatar użytkownika - STEFAN
STEFAN
Dodany: 2006-03-29 01:45:29
0 +-
Nio nio nawet fajnie sie czytalo:P

Warto przeczytać

Recenzje miesiąca
Ta, która musi umrzeć
David Lagercrantz
Ta, która musi umrzeć
Bezmiar
Grzegorz Kapla
Bezmiar
Coco i jej mała czarna sukienka
Annemarie Van Haeringen
Coco i jej mała czarna sukienka
Asiunia
Joanna Papuzińska
Asiunia
Bo trzeba żyć. Apolonia
Ewa Szymańska
Bo trzeba żyć. Apolonia
Bachor
Katarzyna Ryrych;
Bachor
Oczy wilka
Alicja Sinicka
Oczy wilka
Sekret antykwariusza
Paweł Jaszczuk;
Sekret antykwariusza
Pokaż wszystkie recenzje