Loki, trolle, Hel i wodne duchy. Co „Trollheim. Klątwa Lasu Trolli" bierze z mitologii nordyckiej?

Szósty tom serii Trollheim Klątwa Lasu Trolli znów garściami czerpie z mitologii nordyckiej i skandynawskiego folkloru. Dla młodego czytelnika to prawdziwa uczta! Trudno o lepszą okazję, by dowiedzieć się wielu ciekawostek. Przekonajmy się, co tym razem wykorzystał Arne Lindmo, by zabrać nas w magiczną podróż.

Loki i mroczna magia

W Klątwie Lasu Trolli Loki zostaje powiązany z mroczną magią. To on miał wykuć magiczne pierścienie sług ciemności i napełnić je czarną mocą. Dawni wyznawcy składali mu ofiary z dzieci w zamian za siłę i bogactwo. Loki nie jest tu więc tylko sprytnym oszustem znanym z mitów, ale staje się patronem niebezpiecznej magii, która ma swoją cenę.

W mitologii nordyckiej Loki to postać bardzo niejednoznaczna. Jest bratem krwi Odyna, bywa piękny i dowcipny, ale też zdradliwy. Często sam sprowadza na bogów kłopoty, a potem pomaga im z nich wyjść. Ma także związek z ogniem i sztuką kowalską. Duńskie Muzeum Narodowe przypomina też, że Loki w mitach potrafił nakłonić krasnoludy do wykucia magicznych przedmiotów dla bogów, w tym młota Thora, Mjöllnira.

Hel i Helheim

W powieści pojawia się Helheim, czyli kraina kojarzona ze śmiercią i podziemiem. Z tego świata wywodzą się trolle. Wspomniana zostaje również Hel oraz Helena, jej córka, która potrafi zmieniać postać i posługiwać się magią.

W mitologii nordyckiej Hel oznacza zarówno krainę zmarłych, jak i jej władczynię. Sam Hel to zimne, ponure i trudne do opuszczenia podziemne królestwo śmierci, do którego mieli trafiać zwykli zmarli. Z kolei Hel jako władczyni tego świata jest surowa i przerażająca; jej skóra ma być częściowo sinoczarna jak ciało zmarłego, a częściowo ludzka. Droga do Hel prowadzi przez Gjallarbrua i bramę, której strzeże pies Garm.

^{Scena mitologiczna: Hel zabija walkirię, źródło: Ludvig Abelin Schou - bruun-rasmussen.dk, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=126947525}

Trolle

Trolle są jednym z najważniejszych motywów serii Trollheim. W szóstym tomie pojawia się między innymi Kark, ogromny troll, który dawniej walczył ze sługami Lokiego.

W skandynawskim folklorze troll miewa różne oblicza. Może być olbrzymem, mieszkańcem gór, istotą z lasu. W norweskiej tradycji ważną rolę odgrywają też kobiece trolle, czyli gygrer – ogromne potwory, mieszkające w głębokich lasach i górach, często w jaskiniach.

Niksy, czyli wodne duchy

W Klątwie Lasu Trolli niksy to złośliwe duchy wodne mieszkające w jeziorach. Według legendy przywołanej w powieści Loki potrzebował zębów trzech takich istot, by stworzyć jeden magiczny pierścień. Te pierścienie zostały przeklęte nienawiścią niksów.

W norweskim folklorze bliskim odpowiednikiem niksów jest nøkken – istota mieszkająca w rzekach, jeziorach, studniach i stawach. Nøkken miał wabić ludzi do wody i prowadzić ich do utonięcia. Potrafił zmienić się w konia, pięknego mężczyznę albo pień drzewa. Szczególnie niebezpieczny był po zachodzie słońca. Nøkken bywał postrachem dla dzieci, żeby nie zbliżały się do jezior i rzek.

Magiczne pierścienie

Pierścienie w powieści są wykute z zębów niksów. Pozwalają widzieć świat duchów i przeszłość.

W mitologii nordyckiej i dawnych wierzeniach Skandynawii magiczne przedmioty są bardzo ważne. Nie zawsze chodzi o pierścienie, ale o rzeczy, które mogą gromadzić i przechowywać moc, na przykład: broń, amulety, naszyjniki, młoty, laski, kamienie, czy runy. Duńskie Muzeum Narodowe podaje, że Loki w mitach doprowadził do wykucia kilku magicznych przedmiotów przez krasnoludy. Z kolei krasnoludy w mitach i folklorze często łączono ze smedarbeid, czyli pracą kowalską, oraz tworzeniem magicznych przedmiotów.

Stafr lýsa i magia laski

Tobiasz używa w powieści magicznej laski, którą aktywuje formułą Stafr lýsa. Dzięki temu może rozświetlić ciemność.

W rzeczywistości tajemnicze żelazne laski znajdowane były w grobach z epoki wikingów. Najczęściej odkrywano je w bogato wyposażonych grobowcach kobiet, które badacze łączą z völvami, czyli wieszczkami. Szwedzkie Muzeum Historii podaje też, że Freja, jedna z najważniejszych bogiń mitologii nordyckiej, była związana z seiðr, formą magii pozwalającą zaglądać w przyszłość. Laska jest znakiem tej umiejętności.

Isgar, magiczny sztylet

Tobiasz posługuje się także Isgarem, magicznym sztyletem o lodowatym ostrzu.

W dawnych opowieściach Północy broń bardzo często miała magiczną moc, a przedmioty mogły być dziedziczone, obdarzone imieniem i wykute przez istoty nadprzyrodzone.

Wilkołactwo

Tara to bohaterka dotknięta w przeszłości klątwą wilkołaka. Pozostałością po tym są wyostrzone zmysły: wzrok, słuch i węch.

Wilkołak jest dobrze znany w europejskim folklorze, również skandynawskim. Varulv to człowiek przemieniony w wilka albo zdolny do czegoś takiego. Przemiana zwykle następowała w czasie pełni księżyca.

Ofiary i mroczne rytuały

W powieści Arne Lindmo pojawia się motyw składania ofiar. Cel? Uzyskanie mocy, bogactwa, nieśmiertelności.

W religii nordyckiej praktykowano tak zwany blót, czyli rytuał ofiarny, podczas którego składano bogom przedmioty, zwierzęta, jedzenie oraz napoje. Zdarzało się również, że Wikingowie składali ofiary z ludzi. Wszystko po to, by wzmacniać więź między ludźmi, bóstwami i innymi siłami.

Książkę Trollheim. Klątwa lasu trolli kupicie w popularnych księgarniach internetowych: