Recenzja książki: Szpieg za miliard dolarów

Recenzuje: Adrianna Michalewska

Historia szpiegostwa to temat, który od tysięcy lat rozpalał ludzkie umysły. Dobre rozeznanie sił wroga, jego umiejętności i możliwości walki zawsze były podstawą wszelkich działań dyplomatycznych i wojskowych. Bez szpiegostwa nie byłoby polityki. Najnowsza książka Davida E. Hoffmana, laureata nagrody Pulitzera, Szpieg za milion dolarów, ukazuje kulisy pozyskania i prowadzenia przez CIA Adolfa Gieorgijewicza Tołkaczowa, radzieckiego inżyniera i konstruktora, pracownika moskiewskiego lotniczego instytutu badawczego, którego materiały, wysyłane i przekazywane Amerykanom przez osiem lat, przyczyniły się do rozeznania USA w możliwościach wojskowych ZSRR.

Historia współpracy CIA ze szpiegami z terenu ZSRR to opowieść o tym, że bez wyraźnej inicjatywy samych zainteresowanych Rosjan CIA nie mogłaby się pochwalić takimi sukcesami. Powściągliwość i wręcz chorobliwa nieufność szefów CIA znacznie ograniczała możliwości Agencji. Jak wskazują fakty, wielokrotnie Rosjanie usiłowali nawiązać kontakty z CIA, głównie robili to agenci KGB (Komitet Bezpieczeństwa Państwowego przy Radzie Ministrów ZSRR). W przypadku Tołkaczowa było inaczej. Ten cywil, z pobudek ideologicznych, ale także finansowych, podjął kilka karkołomnych prób porozumienia z Amerykanami. Należy pamiętać, że działo się to w czasach, gdy za samą rozmowę na ulicy z Amerykaninem można było trafić do więzienia KGB. Tołkaczowi nawiązanie kontaktu zajęło prawie dwa lata. Jego oczekiwania były ogromne, ale – jak sam twierdził – nie pracował jako szpieg jedynie dla pieniędzy. Jak pokazuje Hoffman, to nie chciwość szpiega zakończyła tę wieloletnią współpracę.

Opis nawiązywania i podtrzymywania kontaktu z Tołkaczowem to pasjonująca opowieść o codzienności, która rozciągała się w czasie. To rejestr drobiazgowych sposobów na zmylenie wroga, na najbardziej fantastyczne sposoby przekazywania komunikatów, od zapalania światła w oknie mieszkania w określonych godzinach, po dokładną analizę materiałów szpiegowskich, sprzętu do kopiowania tajnych dokumentów, pomyłek i wielokrotnych prób ponownego podjęcia działania. To także opis niewyobrażalnej wojny nerwów, sposobów na opanowanie strachu i odpowiedzialności za los bliskich w razie wpadki.

Po obu stronach konfliktu były jednostki wybitne i zwykli karierowicze, których błędy zadecydowały o powodzeniu lub fiasku działań szpiegowskich. Warto pamiętać, że praca szpiega nie przypomina raczej akcji Jamesa Bonda, gdy muzyka w tle buduje napięcie, a mistrzowskie ciosy pozwalają rzucić wroga na ziemię. Praca szpiega to przede wszystkim czekanie i powtarzanie w kółko tych samych gestów, rutyna, która ma uśpić przeciwnika, osłabić jego czujność i uzyskać kilkanaście sekund nieuwagi, podczas których dobry szpieg może sfotografować tajny dokument, zniknąć śledzącym go z oczu i przekazać tajny materiał swoim zleceniodawcom. Po tym wszystkim za uzyskane od mocodawcy pieniądze nie można kupić tego, co by się chciało, aby nie rzucać się w oczy i nie zdradzić, że zarabia się w podejrzany sposób.

Historia współpracy Tołkaczowa z CIA to niedoceniony fragment opowieści o zimnej wojnie – wyraźnej, choć formalnie nie potwierdzonej rywalizacji pomiędzy USA a ZSRR, która zakończyła się dopiero w 1991 roku wraz z upadkiem ZSRR. Czy jednak na pewno się zakończyła? Czy tajne materiały przekazane przez szpiegów na terenie Moskwy wciąż nie są atrakcyjne dla przeciwnika? A jeśli tak, to opowieść o zmaganiach CIA i KGB nie będzie miała kolejnego rozdziału?

W 2014 w kwaterze głównej CIA zawisł portret Adolfa Tołkaczowa. Najdroższy i najlepszy szpieg CIA w ZSRR patronuje działaniom Agencji. Jak należy to rozumieć? Hoffman pozostawia tę kwestię otwartą. I słusznie, bo wydaje się, że historia szpiegostwa napisze jeszcze niejedną pasjonującą opowieść. Być może wkrótce już ją przeczytamy.

Bardzo polecam.

Tagi:

Kup książkę Szpieg za miliard dolarów

Sprawdzam ceny dla ciebie ...

Zobacz także

Zobacz opinie o książce Szpieg za miliard dolarów
Książka
Szpieg za miliard dolarów
David E. Hoffman
Inne książki autora
Oligarchowie. Bogactwo i władza w nowej Rosji
David E. Hoffman0
Okładka ksiązki - Oligarchowie. Bogactwo i władza w nowej Rosji

OLIGARCHOWIE. Bogactwo i władza w nowej Rosji (ang. The Oligarchs. Wealth and Power in The New Russia) to jedna z najciekawszych książek laureata Nagrody...

Zobacz wszystkie książki tego autora
Recenzje miesiąca
Na Jowisza! Uzupełniam Jeżycjadę
Małgorzata Musierowicz, Emilia Kiereś
Na Jowisza! Uzupełniam Jeżycjadę
Winne
Jarosław Czechowicz
Winne
Złoty dukat
Grażyna Bąkiewicz
Złoty dukat
Gruzińskie wino
Anna Pilip
Gruzińskie wino
Trzeci etap
Katarzyna Ryrych
Trzeci etap
Po prostu Mama
Renata Piątkowska
Po prostu Mama
Raróg
Anna Sokalska
Raróg
Banialuki do zabawy i nauki
Agnieszka Frączek
Banialuki do zabawy i nauki
Polscy szpiedzy 2
Sławomir Koper
Polscy szpiedzy 2
Pokaż wszystkie recenzje